Toeslagenfraude/Bulgarenfraude

 

Een tijd geleden was de toeslagenfraude veelvuldig in het nieuws. In de media werd de toeslagenfraude ook wel de bulgarenfraude genoemd aangezien de fraude voornamelijk werd verricht door mensen van Bulgaarse afkomst. In dit artikel wil ik beschrijven wat de toeslagenfraude is, hoe de toeslagenfraude werd ontdekt, hoe het werkte en waarom het toeslagenstelsel zodanig was opgezet dat deze fraude mogelijk was.

Rapporten Abakabo FNV

Op 12 april 2012 fungeerde Abakabo FNV als klokkenluider namens hun leden die werken bij de Belastingdienst. De vakbond kwam met een rapport genaamd ‘Miljarden voor het oprapen’. In dit rapport gaven de medewerkers van de Belastingdienst aan dat miljarden euro’s aan extra belastinginkomsten wordt misgelopen door de Staat als gevolg van fraude. In dit rapport werd onder andere het volgende gemeld:

  •  de kans dat een bedrijf wordt gecontroleerd ligt op eens in de 43 jaar;
  • van de ongeveer 200 parameters die de computer hanteert bij de beoordeling van particuliere aangiften, staat ongeveer 95% uitgeschakeld omdat anders te veel aangiften worden uitgeworpen voor nadere inspectie;
  • de deurwaarders van de Belastingdienst hebben een aanwijzing gekregen schulden tot € 1500 voor particulieren en tot € 5000 in geval van bedrijven niet meer te innen;
  • ten onrechte ingeschreven blijven staan in Nederland in de gemeentelijke basisadministratie betekent een onterechte AOW-opbouw van 2 procent per jaar. Gevolg is dat men gratis is verzekerd voor de AOW. Nederland telt tienduizenden spookburgers waar niet voldoende op wordt gecontroleerd;
  • Negatieve aangiften omzetbelasting (teruggaven van omzetbelasting) worden vaak zonder controle uitgekeerd;
  • Er is geen controle op de tienduizenden ‘windhappers’; mensen die formeel geen inkomen hebben en kennelijk dus van de wind leven.

In dit rapport kwam ook naar voren dat toeslagen vrijwel automatisch worden uitgekeerd, zonder controle vooraf. Wanneer de toeslag later onterecht blijkt, bijvoorbeeld in geval van kinderopvangtoeslag aan kinderloze volwassenen, blijkt het terug te vorderen bedrag meer dan eens oninbaar. Het rapport leidde tot Kamervragen aan de toenmalige Staatssecretaris van Financiën Frans Weekers. Door dit rapport heeft de Belastingdienst in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte II € 157 miljoen gekregen om het toezicht te versterken. Abvakabo FNV hield een enquête onder haar leden werkzaam bij de Belastingdienst eind 2012 / begin 2013 naar aanleiding van deze investering. Aan de belastingdienstmedewerkers werd gevraagd hoe het geld zo effectief mogelijk geïnvesteerd kon worden, met andere woorden welke misstanden verdienen prioriteit? Op basis hiervan heeft het vakbond op 28 maart 2013 het rapport ‘Miljarden voor het oprapen deel 2’ gepubliceerd. Meer dan de helft van de 550 reacties op de enquête noemde: meer controle vooraf bij het uitkeren van toeslagen.

Uitzending KRO Brandpunt ‘Gratis geld uit Holland’

De (grootte van de) toeslagenfraude drong pas echt door tot de overheid op 21 april 2013. Toen werd een reportage van KRO Brandpunt uitgezonden waarin fraude met toeslagen door Bulgaren werd blootgelegd. Het fragment genaamd ‘Gratis geld uit Holland’ kun je hieronder zien.

Door de uitzending van Brandpunt kwam dit de toeslagenfraude onder de aandacht van Tweede Kamer. Twee dagen na de uitzending van Brandpunt werd tijdens het dinsdagmiddag vragenuurtje vragen gesteld aan de Staatssecretaris van Financiën over Bulgaren die de Nederlandse fiscus oplichten. In de uitzending werd een rapport genoemd over de GBA en de toeslagfraude. Er werd gevraagd aan de Staatssecretaris in hoeverre het rapport dat informatie bevat over de toeslagfraude door Bulgaren bij hem en het ministerie van Financiën bekend was. Het bedoelde rapport is de bestuurlijke rapportage “GBA en fraude” opgesteld door het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Rotterdam-Rijnmond (RIEC) in juni 2012. In deze rapportage is een rapport opgenomen van de Politie Rotterdam-Rijnmond, Regionale Recherche Dienst, Unit Migratie Criminaliteit genaamd “ ‘spookinschrijvingen’ GBA de poort naar fraude”. Dit rapport is opgesteld op 18 juni 2012. In dit rapport wordt de fraude beschreven.

De werkwijze van de toeslagenfraude

De fraude werkt als volgt:

  • De fraudeurs vragen toeslagen aan op naam van derden. Vaak zijn deze derden hier op de hoogte van, maar dit is niet noodzakelijk;
  • Door de fraudeurs worden personen, vaak Bulgaren, benaderd. Dit gebeurt in Nederland maar ook in Bulgarije;
  • De geworven personen wordt een vergoeding beloofd, wat slechts een klein deel is van de uiteindelijke toeslagen;
  • Door de fraudeurs wordt een huurovereenkomst geregeld, waarna de geworven persoon ingeschreven wordt in het GBA. Op het ingeschreven adres verblijft die persoon in de meeste gevallen echter niet;
  • Door de fraudeurs wordt een rekening geopend bij een bank (meestal de ING-bank). De verkregen bankpas blijft onder het beheer van de fraudeurs;
  • Door de fraudeurs worden DigiD’s aangevraagd op naam van de geworven personen;
  • Door de fraudeurs worden op naam van de geworven personen toeslagen aangevraagd. De ingevulde gegevens zijn verzonnen. De aanvragen worden zo ingevuld dat een zo hoog mogelijke toeslag wordt uitbetaald;
  • De betaalde toeslagen worden door de fraudeurs met de bankpassen opgenomen en/of doorgestort naar rekeningen van de fraudeurs of katvangers.

In feite is er sprake van een vorm van identiteitsfraude. De inschrijving in de GBA was slechts een formaliteit. In de meeste gevallen was er geen sprake van een daadwerkelijke bewoning. De geworven personen keren na korte tijd weer terug naar Bulgarije. Er zijn woningen geconstateerd in strafrechtelijke onderzoeken waar tot meer dan 15 individuele Bulgaren ingeschreven stonden. Wanneer de Belastingdienst en andere instanties erachter komen dat er sprake is van oplichting zijn de Bulgaren al terug naar Bulgarije en zijn de bankrekeningen al leeg gepind.

De ontdekking van de toeslagenfraude

In januari 2012 is onder leiding van de officier van justitie in Rotterdam een strafrechtelijk onderzoek gestart naar een aangifte van mensenhandel en verkrachting. De aangifte werd gedaan door een Bulgaarse vrouw tegen drie daders. Het onderzoek had ook betrekking op de Bulgaarse criminaliteit en overlast in de regio Rotterdam. Tijdens het strafrechtelijk onderzoek bleek dat verdachten op dat moment op grote schaal toeslagenfraude pleegden. Deze verdachten hielden zich voorheen met mensenhandel bezig. Gebleken is dat het plegen van toeslagenfraude de plaats van de mensenhandel heeft ingenomen omdat het een veel grotere opbrengst kent. Gelijktijdig met het strafrechtelijke onderzoek is onder regie van het RIEC Rotterdam een integraal project gestart. In het samenwerkingsverband wordt geselecteerde informatie uit het strafrechtelijk onderzoek gedeeld met RIEC-partners zoals de Belastingdienst. De politie van Rotterdam-Rijnmond heeft met toestemming van de officier van justitie informatie over de toeslagfraude op 18 april 2012 gedeeld. In mei 2012 werd door de politie Rotterdam-Rijnmond het onderzoek naar de toeslagenfraude overgedragen aan de FIOD. Het strafrechtelijk onderzoek heeft geleid tot aanhouding van twee verdachten op 22 april 2013. Het volledige feitenverloop kun je vinden in een brief van de Staatssecretaris naar aanleiding van vragen in de Tweede Kamer. In deze brief van 4 mei 2013 genaamd ‘Systeemfraude met toeslagen’ komt naar voren dat de Staatssecretaris kort voor het interview voor KRO Brandpunt geïnformeerd is door de FIOD over het bestaan van het strafrechtelijk onderzoek. De overheid gebruikt bij de toeslagenfraude het begrip ‘systeemfraude’. Onder systeemfraude wordt verstaan: iedere poging tot het laten uitbetalen van een bedrag door de belastingdienst dat gebaseerd is op onjuiste gegevens. Het betreft onder andere voorlopige teruggaven van inkomsten- of omzetbelasting en voorlopige uitbetaling van toeslagen. In de brief van de Staatssecretaris kwam naar voren dat tot dat moment de FIOD 280 gevallen van systeemfraude met toeslagen heeft afgehandeld.

Opzet toeslagenstelsel

Op 1 september 2005 is de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) in werking getreden. Het doel van deze wet was om het stelsel van de inkomensafhankelijke regelingen van het Rijk voor burgers toegankelijker en transparanter te maken. Vanaf de inwerkingtreding van de Awir voert de Belastingdienst/Toeslagen de toeslagen uit voor de desbetreffende ministeries. Het systeem is zo opgezet dat burgers aanvragen kunnen doen voor zeer recente en toekomstige feiten. De Belastingdienst/Toeslagen beschikte pas na afloop van het jaar over de benodigde gegevens om de rechtmatigheid van een aanvraag te kunnen valideren. Enige gegevens waar Belastingdienst/Toeslagen direct over beschikte waren GBA-gegevens. Voorheen werd binnen de wettelijke termijn van 8 weken voorschotten verleend voordat controle heeft kunnen plaatsvinden.[1] Na controle werd indien meer is toegekend dan waar recht op bestond teruggevorderd. De terugvordering kon tot wel twee ja na de momenten van uitbetaling liggen. Dit was volgens de Staatssecretaris bij de opzet van het toeslagenstelsel een politieke keuze. De nadruk lag op de dienstverlening richting de burger en er bestond in mindere mate aandacht voor fraudebestrijding.


 

Ik heb beschreven wat de toeslagenfraude is, hoe het werd ontdekt en hoe het werkte. In een volgend artikel beschrijf ik de genomen maatregelen door de overheid tegen de toeslagenfraude.

 

Voetnoot

  1. Artikel 16 lid 1 Awir (oud)

Een gedachte over “Toeslagenfraude/Bulgarenfraude

  1. Pingback: Toeslagenfraude/Bulgarenfraude deel 2 - Belastingstudent

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>